import_export time pin-drop map info close plus new-window texture engelsiz klima wifi usb bisiklet ring-hat ekspres-hat tek-bilet cift-bilet metrobus vapur tren metro havalimani hastane hastane tarife hattipi arrow-line-up arrow-line-down arrow-line-left arrow-line-right arrow-left arrow-right arrow-dropdown home navigation menu-location menu-map menu-card menu-stars menu-more search facebook twitter instagram youtube vine linkedin rss delete playlist_add loop list

İSTANBUL-İETT, elektrikli tramvayların 96. yılı anısına düzenlediği etkinlikte davetlilere ve yolculara dağıtılmak üzere bülten hazırladı. Nostaljik tramvayın ruhuna uygun şekilde dizayn edilen ve siyah beyaz fotoğraflarla zenginleştirilen bültene yolcular büyük ilgi gösterdi.

 

İETT, elektrikli tramvayların 96. yılı anısına tramvay şebekesine Silahtarağa’dan ilk elektriğin verildiği tarih olan 11 Şubat (1914) Perşembe günü İstiklal Caddesinde nostaljik tur düzenledi. Özel davetliler ve basın mensuplarının katılımıyla gerçekleştirilen turda yolculara dağıtılmak üzere bir de ‘Tramvay’ bülteni hazırlandı. Yayın danışmanlığını Marmara Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Vahdettin Engin’in yaptığı yirmi dört sayfalık bültende elektrikli tramvayların tarihçesi, kronolojisi, tramvay terimleri, yolculuk hikayeleri, tramvay anıları, tramvaylı kitaplar ve İETT fotoğraf arşivinden seçilen siyah beyaz fotoğraflar yer alıyor. 

 

 

 

 

 

Beyoğlu`nun kırmızı-beyaz güzelliği...

 

Genel Müdür Dr.Hayri Baraçlı, bültende yer alan sunuş yazısında; elektrikli tramvayların günümüzdeki canlı örneği olan nostaljik tramvayı başta yolcuları olmak üzere vatmanları ve ustalarının da çok sevdiğini söylüyor. Nostaljik tramvayı İstiklal Caddesinin güzelliği olarak tanımlayan Genel Müdür Baraçlı, yazısının devamında şu cümlelere yer veriyor: ‘Nostaljik tramvayımız geçmiş yıllarda İstanbullulara uzun yıllar hizmet veren elektrikli tramvayların günümüzdeki temsilcisi, canlı örneğidir. O aynı zamanda Karaköy ile Beyoğlu’nu birbirine bağlayan Tünel’in de en iyi arkadaşıdır. İkisinin de yolcuları özeldir, elittir. Yolculukları huzurlu ve samimidir. Onlar İETT’nin yan yana duran ve hiç ayrılmayan iki ‘T’ sidir. Aralarındaki dostluğu sorarsanız; bakidir.’

Tramvay bülteninin yayın danışmanlığını yapan Prof.Dr. Vahdettin Engin sayfaları tek tek inceledi.  


Tramvayda sarışın bir kurt!

 

Bültenin kapağında ‘Tramvayda sarışın bir kurt’ başlığıyla verilen ve ayrıntıları 19. sayfada yer alan bir hikaye var ki diğerlerinden bir adım öne çıkıyor. Hikaye, Mustafa Kemal Atatürk’e bilet kesen biletçi Mahmut Salih Tunailli’nin olaydan yıllar sonra bir gazeteye verdiği röportajla ortaya çıkıyor. Şanslı biletçi yaşadığı olayı şöyle anlatıyor: ‘Bir gün elektrikli tramvay devrinde, Bebek istikametinden geliyorduk. Bir bey oturmuş, kasketini yüzüne indirmiş, dışarıyı seyrediyordu. ‘Bilet’ dedim. Kaldırdı başını, baktı. O an bana dönen bir çift mavi gözün bakışıyla olduğum yere mıhlandım. Yolcu, Dolmabahçe’de indi. Ardından onu uzun uzun seyrettim. Neden sonra anladım ki o yolcu Atatürk değil miymiş?`

 

 

 

TRAMVAY BÜLTENİ`NDEN NOTLAR...


İstanbul’da elektrikli tramvayların seyri:

 

·         İstanbul’da toplu ulaşımın miladı sayılan ve 1869’da hizmete giren atlı tramvayların devamı olan elektrikli tramvaylar 1914 yılında çalışmaya başladı. Kentin her iki yakasında uzun yıllar hizmet veren tramvaylar hızının düşük olduğu ve trafiği yavaşlattığı gerekçesiyle 1961 yılında Avrupa yakasından, 1966’da ise Anadolu yakasından kaldırıldı.

 

·         1933 yılında Cumhuriyet’in 10. yılı kutlama törenleri için Atatürk’ün doğrudan verdiği emirle Tramvay Şirketi’nin elindeki tüm tramvay ve otobüs filosu eksiksiz olarak (320 tramvay ve 4 otobüs) servise çıkarıldı.  

 

·         Tramvay İşletmesi, 1939 yılında millileştirilerek 3645 sayılı yasa uyarınca İETT Umum Müdürlüğü’ne bağlandı.

 

·         Elektrikli tramvay vagonlarının bir kısmı İETT’li ustalarca yenilenerek 1991 yılında Taksim-Tünel hattında hizmete başladı. Böylece tramvay, nostaljik boyutuyla da olsa İstanbullulara yeniden merhaba dedi. 2003 yılında ise Kadıköy-Moda tramvayı hizmete alındı. 

 

·         İstanbul için nostaljik değer taşıyan ve İstiklal Caddesinde çalışan tramvayın bütün parçaları en az yüz yıllık ve orijinaldir.

 

·        Enerjisini havai hattan alan nostaljik tramvay; günlük ortalama 25-30 seferle, 2 bin yolcu taşıyor.

 

 

Elektrikli tramvayların özellikleri:

·         Elektrikli tramvayın işlemeye başladığı ilk yıllarda her tramvaya yalnız bir asker binebilirdi. Diğerleri ya arkaya asılmak ya da basamakta gitmek zorundaydılar.

·         Yolcusu çok olan Bebek-Taksim ve Bebek-Eminönü hatlarında üçer vagonluk tramvay katarları çalışırdı. Bu hatlar buna rağmen daima çok kalabalık olurdu.

·         Ücretlerine arada bir yapılan zamlara rağmen tramvaylar en ucuz nakil vasıtası olma sıfatını her devirde muhafaza etmişlerdir. Galata köprüsünden tramvayın geçmeye başlamasından sonra biletlere ‘köprüler resmi’ yani müruriye ücreti de eklenmişti.

·         Okuma yazma bilmeyenleri de düşünen Tramvay Şirketi yetkileri, ilk zamanlar tabelalarda yazının yanına bir de o bölgenin küçük bir resmini ekliyorlardı. 

·         Suriçi bölgesinde çalışan tramvaylar mutlaka İstanbul’un eğlence, moda ve alışveriş merkezi olan Beyoğlu’nun içinden, İstiklal Caddesi`nden geçerlerdi.

Tramvay terimleri:

 

Vatman: Tramvay sürücüsü.

 

Arşe: Tramvaya havai hattan enerji aktaran ekipman.

 

Kampana: Yolculara kenara çekilmeleri için uyaran tramvay zili.

 

İhtiyari durak: Tramvayların eğer inecek ve binecek yolcusu varsa kullandığı, yolcu olmadığı

zaman es geçtiği durak.

 

Tornistan: Tramvayın gideceği noktaya ulaşmadan geri dönmesi

 

Sahanlık: Tramvay aracının arkasındaki boşluk.


Tramvay deyimleri:

 

Asılma, depoya gider: Genç kızları rahatsız eden delikanlıları uzaklaştırmak için kullanılırdı.

 

Kuyruğunu tramvay çiğnemiş: Rezil olmuş, fiyakası bozulmuş.

 

Çekilin yoldan geliyor vatman: Sıkça kullanılan bir tekerleme.

 

Boynuzları tramvay arşesini geçti: Karısı tarafından aldatılan erkekler için kullanılırdı.

 

 

Tramvay Bülteni - İETT Yayını - Şubat 2010 - 24 sayfa.

 

   

 

Bu haber 5049 kez okundu