import_export time pin-drop map info close plus new-window texture engelsiz klima wifi usb bisiklet ring-hat ekspres-hat tek-bilet cift-bilet metrobus vapur tren metro havalimani hastane hastane tarife hattipi arrow-line-up arrow-line-down arrow-line-left arrow-line-right arrow-left arrow-right arrow-dropdown home navigation menu-location menu-map menu-card menu-stars menu-more search facebook twitter instagram youtube vine linkedin rss delete playlist_add loop list

İSTANBUL- İlk seferine 11 Şubat 1914 tarihinde çıkan ve yıllarca İstanbullulara hizmet veren elektrikli tramvaylar 99 yaşında. Bir dönem İstanbul fotoğraflarının en güzel süsü olan ve uzun yıllar toplu ulaşım hizmetlerinde kullanılan elektrikli tramvayların bu yıl 99. yılı. İETT’nin kurum tarihi açısından önem taşıyan bu özel günde nostaljik tramvay yolcularını tüllerle süslü halde karşılayacak. 

 
İETT`nin marka değeri 
Elektrikli tramvayların 99. yılı dolayısıyla bir açıklama yapan İETT Genel Müdürü Dr. Hayri Baraçlı, İstanbullulara uzun yıllar hizmet veren elektrikli tramvayların şehrin simgesi olduğunu ve bu nedenle İstanbul tramvayları şeklinde anıldığını söyledi. Şu anda Taksim-Tünel hattında çalışan nostaljik tramvayın, elektrikli tramvayların canlı örneği olduğunu söyleyen Baraçlı, "Yerli yabancı turistlerin gözdesi olan nostaljik tramvayımız yediden yetmişe herkesin ilgisini çeken sempatik bir ulaşım aracı. Bizim için o sadece bir ulaşım aracı değil, İETT`nin bir değeri olarak görüyoruz. Bu nedenle bütün parçaları en az yüz yıllık olan bu sevimli aracın nostaljisini daha uzun yıllar yaşatabilmek adına büyük bir titizlikle koruyoruz." dedi.  
 
Tramvaylar için elektrik fabrikası kuruldu 
İstanbul’da toplu ulaşımın miladı sayılan ve vardacılarıyla ünlenen atlı tramvaylar, 1914 yılına kadar kırk üç yıl süreyle kesintisiz hizmet verir. Balkan Harbinin başlaması üzerine Tramvay Şirketinin elinde bulunan atlar zorunlu olarak askere alınınca şehirde ulaşım hizmetleri bir süre sekteye uğrar. Bu durumun uzun süre bu şekilde devam etmesinin mümkün olmadığını gören Osmanlı Devleti, elektriğe geçiş için çalışmalara başlar. Bunun üzerine 1913 yılında Silahtarağa’da Türkiye’nin ilk elektrik fabrikası kurularak 11 Şubat 1914’te önce tramvay şebekesine, ardından da şehre elektrik verilir.
 
Anadolu Yakasında kuvvet merkezi inşa edildi  
İlk olarak Avrupa Yakasında Suriçi bölgesinde hizmet vermeye başlayan elektrikli tramvaylar on beş yıllık gecikmeyle Anadolu Yakasında da sefere konur. Bu bölgedeki tramvay hatlarını beslemek için 1928 yılında Bağlarbaşı’nda bir kuvvet merkezi inşa edilir. Aynı tarihte Anadolu Yakasının ilk tramvay hattı da Üsküdar-Kısıklı arasında hizmete alınır.   
 
Hüzünlü veda
1950’li yılların sonunda İstanbul’da yaşam temposunun artması üzerine tramvayların bu hıza ayak uyduramadığı gerekçe gösterilerek yeni arayışlara gidilir ve yerini troleybüslere bırakır. Elektrikli tramvaylar 1961 yılında Avrupa Yakasında yolcularına hüzünle veda ederken Anadolu Yakasında bir süre daha hizmet vermeye devam eder. Ancak orada da 1966 yılının 14 kasımında son seferine çıkarak yolcularından ayrılır. Tramvaysız geçen otuz yılın ardından sene 1991’i gösterdiğinde İstanbullular eski dostlarına yeniden kavuşur. 
 
Elektrikli tramvayların bir örneği, Kuşdili’ndeki müzeden alınarak tamamen İETT’li ustaların elinde yeniden hayata döndürülür. Adı artık nostaljik tramvay olan emektar vagonlar, yayalaştırma çalışmaları süren İstiklal Caddesi’nde, Taksim-Tünel hattında 1991 yılı başında hizmete verilir. Bu durum İstanbulluları, ama en çok da eski yolcularını sevindirir. Zamanla şehrin en önemli sembolleri arasında yerini alan nostaljik tramvay, kısa sürede yerli-yabancı turistlerin de ilgi odağı olmayı başarır.    
 
 
KÜÇÜK AMA SEVİMLİ 
• İstanbul için nostaljik değer taşıyan ve İETT Ulaşım Planlama Daire Başkanlığı çatısı altında hizmet veren nostaljik tramvay araçlarının tüm parçaları orijinaldir. 
• Enerjisini havai hattan alan nostaljik tramvay araçları, Taksim ve Tünel’den aynı anda karşılıklı hareket ediyor. Sistem tekli ray üzerinde işlediği için orta nokta olan Galatasaray’da karşılaşıp makas değiştiriyor. 
• Nostaljik tramvayın üçü ana (Tünel, Galatasaray, Taksim) ikisi ihtiyari (Odakule, Ağacamii) –yolcu olduğu takdirde durulan- olmak üzere toplam beş durağı bulunuyor.  
• 1.870 metre uzunluğundaki hatta her gün 25-30 seferle ortalama 2 bin 500 kişi taşınıyor.  
• Hizmet, 3 motris (çekici) ve 2 vagonla gerçekleştiriliyor. 
• Seferler sabah 07.00’da başlıyor, gece 23.00’a kadar devam ediyor.
• Tramvay bir seferde 25 kişi taşıyor. Çift vagon çalışıyorsa bu sayı iki katına çıkıyor. 
• Nostaljik tramvay 7 dakikada bir hareket ediyor. Taksim -Tünel arası yolculuk 15 dakika sürüyor. Bu süre İstiklal Caddesi’nin yaya yoğunluğuna göre değişebiliyor.  
• İETT tarafından özenle korunan araçların bakım-onarımları Taksim’deki tramvay atölyesinde yürütülüyor.  
 
İLK ZAMANLAR TABELALAR RESİMLİYDİ
• Elektrikli tramvayın işlemeye başladığı ilk yıllarda her tramvaya yalnız bir asker binebilirdi. Diğerleri ya arkaya asılmak ya da basamakta gitmek zorundaydılar. 
• Yolcusu çok olan Bebek-Taksim ve Bebek-Eminönü hatlarında üçer vagonluk tramvay katarları çalışırdı. Bu hatlar buna rağmen daima çok kalabalık olurdu. 
• Ücretlerine arada bir yapılan zamlara rağmen tramvaylar en ucuz nakil vasıtası olma sıfatını her devirde muhafaza etmişlerdir. Galata köprüsünden tramvayın geçmeye başlamasından sonra biletlere ‘Köprüler Resmi’ yani müruriye ücreti de eklenmişti. 
• Okuma yazma bilmeyenleri de düşünen Tramvay Şirketi ilgilileri, ilk zamanlar tabelalarda yazının yanına bir de o bölgenin küçük bir resmini ekliyorlardı.  
• Suriçi bölgesinde çalışan tramvaylar mutlaka İstanbul’un eğlence, moda ve alışveriş merkezi olan Beyoğlu’nun içinden, İstiklal Caddesi’nden geçerlerdi. 
 
 
PADİŞAHIMIZ, EFENDİMİZ
Tramvayların İstanbul sokaklarında işlemeye başlaması ve halkın yoğun ilgisi, diğer semtlerde ikamet edenlerin de bu yeni ulaşım aracından faydalanmak istemelerine yol açmıştı. Bu konuda öncelikle harekete geçen Üsküdar ahalisi, üzerinde çok sayıda imzanın bulunduğu 28 Ağustos 1872 tarihli bir dilekçe ile yaptıkları başvuruda şu ifadeleri kullanmışlardı:
 
“Padişahımız, Efendimiz sayesinde inşa ettirilmekte olan tramvay arabaları münasebetiyle İstanbul halkı geliş gidişlerinde envai rahatlık ve kolaylığa kavuşmuş bulundukları halde Üsküdar’ın Müslim ve Gayrimüslim halkı henüz bu nimete nail olamamıştır. Bir taraf ahalisinin rahata kavuşup da diğer tarafın bu nimetten mahrumiyetine kimsenin gönlü razı olmasa gerektir. Bu bakımdan, lütfen ve merhameten, Üsküdar iskelesinden Çamlıca’ya kadar bir tramvay hattının inşası için gereğinin yapılmasını istemekteyiz.”
 
ÇEKİLİN YOLDAN GELİYOR VATMAN
Tramvaydan atlamanın bir adabı vardı. Basamağa inip kendinizi yavaş ve zarif bir şekilde yüzünüz ve vücudunuz tramvayın gittiği yöne dönük olduğu halde kendinizi boşluğa, tramvaydan yaklaşık yarım metre öteye bırakır, ayaklarınız yere değince, tramvayın gitmeye başladığı yöne doğru koşmaya başlardınız. Bu koşu bir frenleme koşusu olduğundan, vücudunuz arkaya doğru meyillidir. Atlarken çok dikkatli olmanız gerekirdi. Çünkü hatlar caddenin ortasından geçtiğinden, sağınızda bir otomobil varsa çok ciddi bir kazaya uğrayabilirdiniz.
 
Ayrıca, kendine ‘İstanbullu’ diyebilmek için bir gencin hayatının bir döneminde muhakkak tramvayın arkasına asılması gerekirdi. Römork bağlamaya yarayan ve bir ayağın rahatça sığabileceği çıkıntılara basıp, kablo çıkışlarına tutunup para ödemeden gidebilirdiniz, ama biletçiye dikkat! Kızgın bir biletçi arka camı açıp tahta bilet kutusu ile vuracakmış gibi yapıp sizi korkutabilir.
 
TRAMVAY TERİMLERİ:
Vatman: Tramvay sürücüsü. 
Vardacı: Atlı tramvay döneminde elindeki borazanla atların önünde varda (kendini koru) diye bağırarak yayaları kenara çekilmeleri için uyaran kişi.
Arşe: Tramvaya havai hattan enerji aktaran ekipman.
Kampana: Yolcuları kenara çekilmeleri için uyaran tramvay zili.  
İhtiyari durak: Tramvayların eğer inecek veya binecek yolcusu varsa kullandığı, yolcu olmadığı zaman es geçtiği durak. 
Avansa geçmek: Tramvayın seferini vaktinden önce tamamlaması. 
Tornistan: Tramvayın gideceği noktaya ulaşmadan geri dönmesi.
Sahanlık: Tramvay aracının arkasındaki boşluk. 
 
TRAMVAY DEYİMLERİ:
Asılma, depoya gider: Kızları çok rahatsız eden delikanlıları uzaklaştırmak için kullanılırdı.
Kuyruğunu tramvay çiğnemiş: Fiyakası bozulmuş. 
Açılın yoldan geliyor vatman: Sıkça tekrarlanan bir tekerleme. 
Bu haber 1940 kez okundu